Học gì từ việc Viết (phần 1)

Quá trình học viết của tôi bắt đầu từ sớm và không bị gián đoạn nhiều, thế nên hiện tại thì cũng rút ra được mấy điều để có một bài viết thật ưng

0/ Giai điệu

Đang ngồi trên tầng hai của quán cafe tên rất sến: Giai điệu

Tôi đã ở Đà Nẵng được bốn ngày đầu tiên trong đời. Thành phố với tôi không xa lạ, nhưng nói chung là …. không quen. Bạn sẽ chọn quán cafe như thế nào ở một thành phố không quen? 

Tôi đã hứa với mình là sẽ đi xe đạp nếu không vội, nếu điểm đến  không quá 6km.

Hôm nay là một ngày như thế, dắt xe ra khỏi cửa khi bà O ( bà cô)  đang  một dây một dặc “Lấy xe máy mà đi cho đỡ mệt con … Ăn sáng chưa ? Đừng thấy béo mà nhịn ăn rồi mi tụt canxi chết đó con nha ! Lại còn đạp xe. Trời ơi chứ răng xe máy để đó mà hấn cứ đạp xe rứa trời. Con có thiếu tiền không lại đây … Mặc cái quần dài vào cháy hết da chân mi đi bi dừ ” 

– &*^!@#

Vẫn đi xe đạp, chưa ăn sáng đúng chuẩn O muốn, đã bôi kem chống nắng và quàng thêm chiếc khăn xô cháo lòng cho mát… Say Oh Yeah  !!  Đủ chuẩn để vivu rồi, dạo một vòng Đà Thành rồi mới tìm đại một quán cafe để làm việc, nhớ nhớ!

Đang ngồi trên tầng hai của quán cafe tên rất sến: Giai điệu. Nằm ngay ngã ba rất rộng, đối diện là ngôi nhà hai mặt tiền y hệt như trên phố Tạ Hiện Hà Nội, trên đầu là mớ dây điện to ơi là to, ở giữa còn treo ba đồ ống nhựa không biết để làm gì nữa.

những bài học từ việc viết - bài viết tốt p3

Ngồi ngắm quả dừa xiêm cắm ô và ống hút trên bàn, tôi nghĩ loanh quanh chuyện phải viết cái gì để nộp bài đây. Công việc mà. Hôm qua một chị bạn người Huế có hỏi ” Ủa làm sao để em viết tốt vậy, chị học Marketing thấy dân PR viết điêu luyện thấy ghê luôngggg”.

Nói thật là tôi không hài lòng vềkĩ năng viết của mình lắm, nên cũng dặn lòng rằng cố mà rèn luyện, tích góp chỗ này chỗ kia một chút, hi vọng là nhìn qua qua thì cũng có vẻ “biết viết”. Quá trình học viết của tôi bắt đầu từ sớm và không bị gián đoạn nhiều. Phải học Văn do mẹ là giáo viên  và rất say đắm với nghề, lúc lên Đại học thì học PR, hiện tại cũng đang đăm chìm trong các dự án liên quan đến viết và viết, Thế nên  cũng rút ra được mấy điều để có bài viết thật ưng.

1/ Không gian viết tốt nhất khi đủ riêng tư

Quay lại cái chuyện chọn quán cafe. Tôi đã chọn thế này

– Có vẻ thoáng, to và rộng, nhiều không gian riêng

– Có ít nhất hai tầng và ban công ở tầng hai

– Anh bảo vệ đẹp trai và …  đang nhìn mình !

Chúng ta cảm nhận không gian bằng mắt . Mắt là cửa sổ tâm hồn. Nếu muốn một tâm hồn tươi trẻ thì hãy tưới tắm cho mắt bằng không gian xung quanh. Đừng bắt chính mình phải viết trong một không gian không có cảm hứng.

Đừng phũ phàng và thô bạo như bà mẹ lật úp bọn trẻ con mà đét bem bép vào mông, sau đó ra lệnh cho chúng ngồi vào bàn và làm bài tập một cách tràn đầy sức sống . Viết dù tốt và cần thiết, nhưng không thể cưỡng chế cảm hứng, hãy “dỗ dành” như tâm hồn ta như dỗ trẻ vừa bị đánh đòn.

Không gian tốt cho việc viết là theo cảm nhận của mỗi người. Nhưng mấu chốt là phải “đủ riêng tư”, nghĩa là tâm không bị làm phiền.

Không bị làm phiền bởi những người xung quanh : nói chuyện quá to, bật nhạc quá to, nhân viên hỏi này hỏi nọ, lườm nguýt, ..v..v..  ; không bị làm phiền bởi đồ đạc : không có quạt thì chết nóng, nhiều đồ trang trí thì dễ ngột ngạt …v…v , trên tường mà vẽ nhiều quá cũng dễ rối mắt …

Tóm lại, không gian đủ riêng tư là cảm giác này : Bạn cảm thấy an tâm khi suy nghĩ và thoải mái khi hoạt động. Dù có mệt rũ rượi hay chán bát ngát thì vẫn sẵn sàng để làm việc.

2/ Các bài viết giúp làm rõ cách nghĩ

Đôi khi bạn không thực sự hiểu là bạn nghĩ gì cho đến khi bạn viết ra. Tôi thấm điều này từ khi bắt đầu dự án của mình là Trạm Viết – Writing Shelter. Ở đó, mọi người viết về những điều họ muốn lưu lại, tất cả đều ý thức rằng khi có điều gì chộn rộn và lấn cấn trong lòng, tốt nhất là viết nó ra.

Joan Didion cũng nói thế, tôi chỉ nói lại thôi

những bài học từ việc viết - bài viết tốt p2

Joan Didion

2/ Viết thường xuyên sẽ giúp bạn viết khá hơn

Cũng giống như mọi thứ khác, bạn càng luyện tập nhiều, thì kỹ năng của bạn càng lên cao. Đó là một trong những động lực của tôi và đồng đội khi làm Trạm Viết, nơi giúp mọi người xây dựng thói quen viết.

Việc xây dựng thói quen có những nguyên tắc riêng của nó. Và lời khuyên là chúng ta phải TẬP cách rèn luyện những thói quen mới.

3/ Hạn chót về thời gian đôi khi khá hữu ích

Tôi rút ra điều này qua một thời gian viết bài cho College Scout – nền tảng cho phép người dùng học các môn học khai phóng trực tuyến. Tuy là một nền tảng viết cho mọi người, đặc biệt hữu ích đối với các bạn học sinh cấp 3 đang chuẩn bị du học.

Mỗi tuần tôi sẽ viết 3 bài viết thật chất lượng để xây dựng website. Nói chung cũng áp lực ghê lắm, vì tôi bao giờ cũng muốn “sản phẩm” của mình tròn trịa nhất có thể. Tên tác giả sẽ hiện sờ sờ ngay dưới bài viết, xem như cái mặt mình sẽ treo trên bảng vậy. Viết không hay thì người đọc cầm bút mà vẽ lên mặt, cái này tôi không ngại. Cơ mà viết không cẩn thận, không đầu tư thì nghĩa là tự bôi mực lên mặt, cái này như là Dumb way to die vậy đó.

Hạn chót về thời gian hữu ích vì bạn phải rèn luyện cho làm theo kế hoạch : kế hoach viết theo tuần ( một tuần viết mấy bài, giờ giấc ra sao, khi nào bắt đầu viết, khi nào bắt đầu biên tập …v.v…) ; Kế hoạch viết từng bài ( mỗi bài dài bao nhiêu thì thời gian bao nhiêu, viết cái gì trước cái gì sau, ..v..v )

Nói chung thì bất kì một giới hạn nào cũng có những lợi ích nhất định. Riêng về giới hạn thời gian thì chắc chắn có lợi ích về hiệu quả công việc, đôi khi rèn cho ta thói quen làm việc dựa trên kế hoạch.

4/ Giới hạn về độ dài cũng giúp cho văn phong 

Năm ngoái, khi đọc cuốn Trai nước Nam làm gì của Hoàng Đạo Thúy, tôi nhận ra một điều : Văn của người xưa viết cô đọng hơn chúng ta rất nhiều. Ý tại ngôn ngoại. Nói ít được nhiều. Còn chúng ta ngày nay, lời nhiều ý ít. Nếu muốn bài viết chỉnh chu hơn, phải “đẽo từ gọt chữ”.

Cắt bớt những đoạn rườm rà về từ ngữ sẽ giúp bài viết tập trung hơn.

Tại Trạm Viết – Writing Shelter, độc giả thường gửi cho chúng tôi những bài viết của chính họ. Việc của chúng tôi là đọc, lược bớt một số chi tiết ít quan trọng hơn và đăng lên fanpage một “sản phẩm”  tập trung và cô đọng nhất. Qua hàng trăm bài gửi về, chúng tôi nhận thấy điều này : Xu hướng tự nhiên của chúng ta là viết dài.

Nhưng lời khuyên của tôi là Cứ viết thôi, sau đó thì biên tập, “đẽo từ gọt chữ”. Ý tưởng tiếp theo tôi sẽ nói về việc biên tập .

5/ Bài viết tốt là bài viết được chỉnh sửa, biên tập

Nếu là một người viết tốt, bạn cần một người biên tập tốt. Trong cuốn “Con mắt biên tập”, nhóm tác giả có đề cập tới công lao thầm lặng của những người làm biên tập trong các tòa soạn báo. Cần nhìn sâu hơn vào nó. Để viết nhanh và hiệu quả thì phải biết tư duy tách biệt giữa viết và biên tập.

những bài học từ việc viết - bài viết tốt

Biên tập nhìn chung có hai lõi cốt cần chú ý : Biên tập nội dung và biên tập hình thức.

Biên tập nội dung là kiểm tra  việc sắp xếp các ý đã hợp lý chưa, có truyền tải được luận điểm mà chúng ta đề cập hay không. Xa hơn một chút, bài viết có phong cách riêng không, có đủ hấp dẫn người đọc, có độc đáo, có kích thích ?

Biên tập hình thức là kiểm tra lỗi chính tả, lặp từ, sự cân đối giữa các phần ..v..v..v

Làm bước nào trước cũng được, miễn là cả hai bước 

Còn nữa

About The Author

Related Posts

Leave a Reply